Przyszłość nie jest przesądzona. OEES 2026 zakończył się w Krakowie z przesłaniem nadziei

Europa mierzy się z rosnącą niepewnością, zależnością technologiczną i wyzwaniami dla demokracji. Polskie miasta szukają odpowiedzi na zmiany demograficzne, a przedsiębiorstwa próbują odnaleźć się w rzeczywistości, w której dotychczasowe modele rozwoju przestają wystarczać. Czy w takim świecie jest jeszcze miejsce na optymizm? Drugi dzień Open Eyes Economy Summit 2026 pokazał, że odpowiedzi warto szukać nie tylko w diagnozowaniu zagrożeń, lecz przede wszystkim we współpracy i odpowiedzialności za przyszłość. 11. edycja Kongresu, odbywająca się pod hasłem „Biznes a demokracja”, zakończyła się 18 listopada w ICE Kraków.
– Bardzo chciałbym, żebyśmy pamiętali o nadziei – mówił Bartłomiej Biga, wiceprzewodniczący Rady Programowej OEES, podsumowując tegoroczną edycję Kongresu.
Przez dwa dni uczestniczki i uczestnicy OEES rozmawiali o problemach, które mogą zadecydować o przyszłości Europy: od koncentracji władzy gospodarczej i technologicznej, przez bezpieczeństwo energetyczne, po kondycję demokratycznych instytucji. Wśród diagnoz i ostrzeżeń wybrzmiewało jednak przekonanie, że kierunek zmian nie jest przesądzony.
Takie myślenie odzwierciedla idea „Connect the dots”, przyświecająca ruchowi Open Eyes Economy. Gospodarka, polityka, technologia i życie społeczne wzajemnie na siebie oddziałują, dlatego odpowiedzi na współczesne wyzwania wymagają łączenia różnych perspektyw i przekładania wspólnej refleksji na konkretne działania.
Europa ma potencjał. Pytanie, jak go wykorzystać
Drugi dzień OEES rozpoczął się od wystąpienia Macieja Wituckiego, prezydenta BusinessEurope, zatytułowanego „Jeszcze Europa nie zginęła”. Punktem wyjścia była konkurencyjność europejskiej gospodarki, przyszłość wspólnego rynku oraz konieczność wzmacniania pozycji Europy na świecie.
Wątek ten rozwinięto podczas debaty o strategicznej autonomii, bezpieczeństwie i technologiach kosmicznych. Uczestniczki i uczestnicy zastanawiali się, jak skuteczniej wykorzystywać osiągnięcia naukowe i technologiczne, aby przekładały się na rozwój europejskiego przemysłu.
– Nie przespaliśmy rewolucji, ale jesteśmy na skraju przegrania wyścigu o innowacje. Mamy wiele ciekawych pomysłów i odnosimy sukcesy, ale słabo nam wychodzi komercjalizowanie tych idei – podkreślał Mario Voigt, premier Wolnego Państwa Turyngii.
Zdolność do wykorzystywania własnego potencjału była również jednym z głównych zagadnień sesji poświęconych local content. Rozmawiano o tym, jak strategiczne inwestycje, szczególnie w energetyce, mogą przyczyniać się do rozwoju polskich przedsiębiorstw, technologii i krajowych łańcuchów dostaw.
Jak wskazywała Alicja Wąsowicz, dyrektorka Departamentu Zarządzania Zakupami w PGE Polskiej Grupie Energetycznej, celem local content nie jest protekcjonizm, lecz budowanie konkurencyjności polskich dostawców.
Oba tematy łączyła potrzeba przechodzenia od deklaracji o niezależności gospodarczej do rozwijania konkretnych kompetencji, które pozwolą Europie i Polsce skuteczniej konkurować na międzynarodowych rynkach.
Kto kontroluje technologię?
Samodzielność gospodarcza była tylko jednym z wymiarów debaty o przyszłości. Podczas sesji dotyczących polityki technologicznej zwracano uwagę na rosnącą zależność użytkowników od globalnych platform internetowych, pogarszającą się jakość usług cyfrowych oraz wpływ algorytmów na codzienne decyzje.
– Brak kontroli nie jest fatum – jest wyborem politycznym – mówił Michał Krzykawski z Uniwersytetu Śląskiego, członek Rady Programowej OEES.
Linn Høgåsen z Norweskiej Rady Konsumentów wskazywała z kolei na ograniczone możliwości zmiany dostawcy usług cyfrowych, nawet gdy ich jakość znacząco się pogarsza. Uczestnicy rozmów zwracali uwagę, że rozwój technologii powinien odpowiadać na konkretne potrzeby społeczne, a nie stawać się celem samym w sobie.
To zagadnienie łączyło dyskusję o nowych technologiach z tegorocznym motywem Kongresu. Prawo do wyboru, możliwość wpływania na otoczenie i kontrola nad instytucjami są bowiem istotne zarówno dla funkcjonowania rynku, jak i demokracji.
Odporność miast i firm zaczyna się od relacji
Z problemem sprawczości mierzą się również polskie samorządy. Podczas Okrągłego Stołu OEES „Samorząd na rozdrożu: Efektywność, Finanse, Rozwój” rozmawiano o konsekwencjach zmian demograficznych, finansowaniu usług publicznych, gospodarce mieszkaniowej i transformacji energetycznej.
Starzenie się społeczeństwa, depopulacja i rosnące koszty utrzymania infrastruktury wymagają od samorządów długofalowego planowania. Równie istotne staje się budowanie lokalnych wspólnot, które potrafią współpracować w obliczu nieprzewidzianych zagrożeń.
Podobne wyzwania stoją przed przedsiębiorstwami. Podczas sesji poświęconych Indeksowi Zdrowych Firm podkreślano znaczenie kultury organizacyjnej, jakości zarządzania i zaufania między pracownikami. Zdrowa organizacja to nie tylko dodatkowe benefity, ale przede wszystkim środowisko, które sprzyja współpracy i pozwala skuteczniej przechodzić przez zmiany.
– Zmiana może dawać ból albo dawać radość. Potrzebna jest refleksyjność i sprawczość – mówił Bogdan de Barbaro, psychiatra i psychoterapeuta, podczas spotkania „Gabinet psychoterapeutyczny dla firmy”.
Młodzi dają powody do optymizmu
Ważną częścią Kongresu była Scena Młodych, na której rozmawiano o przyszłości pracy, edukacji, zaangażowaniu społecznym i roli młodego pokolenia w kształtowaniu państwa.
Podczas debaty „Pokolenie Z wobec pracy i przyszłości” poruszono kwestię oczekiwań młodych osób wobec pracodawców, możliwości rozwoju i bezpieczeństwa finansowego.
– Elastyczność i stabilność tylko pozornie się wykluczają. W rzeczywistości mogą się uzupełniać – mówiła Wiktoria Nowak, współzałożycielka projektu GenbOOst.
W podsumowaniu Kongresu Bartłomiej Biga zwrócił uwagę, że rozmowy na Scenie Młodych przeczyły stereotypowemu obrazowi pokolenia pozbawionego zaangażowania. Dostrzegał w nich konstruktywne podejście do wyzwań i gotowość do współtworzenia przyszłości. Wśród źródeł nadziei wymienił także siłę lokalnych wspólnot i pozytywne sygnały płynące z polskiej energetyki.
Biznes i demokracja potrzebują równowagi
Ostatnie sesje Kongresu prowadziły do refleksji nad przyszłością europejskiego bezpieczeństwa i demokratycznych instytucji.
Podczas rozmowy „Cena wolności. Biznes, demokracja i bezpieczeństwo Europy” Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji demokratycznej, podkreślała, że o przyszłości Europy Wschodniej nie można decydować bez udziału społeczeństw tego regionu. Mark Leonard, dyrektor Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych, zwracał natomiast uwagę na konieczność wzięcia przez Europę większej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo.
Do kwestii relacji między biznesem a demokracją odniósł się również Piotr Wachowiak, rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.
– Demokracja daje dwie podstawowe rzeczy: stabilność i przewidywalność – podkreślał podczas wystąpienia poświęconego przywództwu, wartościom i odpowiedzialności.
W końcowym podsumowaniu Bartłomiej Biga przestrzegał przed kapitalizmem oligarchicznym, w którym koncentracja władzy politycznej i gospodarczej osłabia zarówno demokrację, jak i uczciwą konkurencję. Zaznaczał, że celem nie powinno być odrzucenie kapitalizmu, lecz jego naprawa – tak, aby lepiej służył obywatelom, pracownikom i konsumentom.
Za każdą zmianą stoją ludzie
– Wartości nie dzieją się same; za każdą z nich stoją ludzie – mówiła Kinga Taćkiewicz, dyrektorka generalna Open Eyes Economy Summit, podczas zamknięcia Kongresu.
W 11. edycji OEES wzięło udział 5200 osób stacjonarnie i online. Na ośmiu scenach ICE Kraków wystąpiło 350 mówczyń i mówców, a program objął ponad 100 punktów.
Podczas uroczystego zakończenia szczególne podziękowania skierowano do wolontariuszek i wolontariuszy, zespołu organizacyjnego, partnerów oraz wszystkich osób zaangażowanych w przygotowanie wydarzenia.
Tegoroczne dyskusje pokazały, że mimo rosnącej niepewności przyszłość pozostaje otwarta. Siła lokalnych wspólnot, aktywność młodych, potencjał polskich przedsiębiorstw i gotowość do współpracy dają podstawy, by patrzeć na nią z nadzieją.
- edycja Open Eyes Economy Summit odbędzie się 23–24 listopada 2027 roku w Centrum Kongresowym ICE Kraków.